Ciekawostki
Jak wędruje dźwięk? Gdy cząsteczki znajdują się blisko siebie - w materiale lub cieczy - łatwo zderzają się między sobą i dlatego w takim środowisku dźwięk przemieszcza się szybko. W powietrzu, w którym cząsteczki znajdują się stosunkowo daleko od siebie, dźwięk wędruje dużo wolniej. Nie może natomiast rozprzestrzeniać się w próżni, gdyż nie ma tam cząsteczek, które mogłyby drgać.Prędkość dźwięku w powietrzu o temperaturze 15 °C jest równa 1225 km/h (340,3 m/s). Prędkość ta zmienia się przy zmianie temperatury powietrza.
Gdy jakiś poruszający się obiekt, np. samolot przekracza prędkość dźwięku wówczas powstaje fala uderzeniowa, która generuje potężny odgłos przypominający wystrzał z armaty.
Każdy dźwięk ma swoją częstotliwość, co znaczy, że powoduje konkretną liczbę drgań na sekundę. Częstotliwość mierzymy w hercach (HZ), przy czym 1 HZ odpowiada jednemu drganiu na sekundę. Różne stworzenia słyszą dźwięki z różnych zakresów częstotliwości. Najniższy dźwięk słyszalny przez człowieka to około 30 Hz, a najwyższy - około 20000 HZ.
Ludzie, to jedyne zwierzęta, które grają na instrumentach. Już nasi przodkowie z epoki kamienia budowali grzechotki i podobne hałaśliwe instrumenty z kości i cisów mamuta. Instrumenty wydające dźwięki, gdy się nimi potrzęsie lub w nie uderzy, to instrumenty perkusyjne.
Dziecko oddycha bardziej brzuchem niż klatką piersiową. Początkowo oddychanie za pomocą klatki piersiowej wymaga znacznego wysiłku, ale nie przeszkadza noworodkowi przy krzyku. Przeciwnie – brzuszny tor oddychania nadaje większą siłę dźwiękom wydawanym przez noworodka. Tej sztuki musi się uczyć ponownie śpiewak operowy, który za pomocą oddychania brzusznego uzyskuje większą siłę głosu. Posłuchaj: płacz noworodka.
Dlaczego nasz głos brzmi inaczej na nagraniach? Kiedy słyszymy swój głos podczas mówienia, dźwięk dociera do nas nie tylko przez powietrze, lecz także przez kości czaszki. Nagrania oddają jedynie tę część, która podróżuje powietrzem, dlatego nasz głos brzmi na nagraniach inaczej, niż się spodziewamy.
Najcichszym miejscem na świecie jest komora bezechowa znajdująca się w laboratorium firmy Microsoft w USA. Jest tam tak cicho, że ludzie nie są w stanie wytrzymać dłużej niż kilkanaście minut, ponieważ zaczynają słyszeć własne bicie serca, krążenie krwi, a nawet dźwięki pracy własnych narządów wewnętrznych.
Dźwięki w kosmosie? Chociaż przestrzeń kosmiczna jest próżnią, to w niektórych miejscach, np. w mgławicach, występują gazy umożliwiające przenoszenie fal dźwiękowych. Astronomowie wykryli fale dźwiękowe wytwarzane przez ogromne czarne dziury – ale ich częstotliwości są zbyt niskie, aby były słyszalne dla ludzkiego ucha.
Zwierzę, które słyszy najlepiej. Ćmy mają niezwykle wrażliwe uszy – niektóre gatunki potrafią usłyszeć ultradźwięki wydawane przez nietoperze z odległości aż 30 metrów! Dzięki temu unikają drapieżników, sprawnie uciekając przed ich atakami.
Najgłośniejszym znanym dźwiękiem na Ziemi był wybuch wulkanu Krakatau w Indonezji w 1883 roku. Eksplozja ta była słyszana z odległości ponad 4800 km, a fala dźwiękowa okrążyła Ziemię czterokrotnie.
Najdłuższe echo na świecie zarejestrowano w Szkocji, w podziemnym zbiorniku paliwa. Echo trwało aż 112 sekund. To rekordowe miejsce wykorzystują muzycy do eksperymentalnych nagrań, które tworzą niezwykłe efekty dźwiękowe.
Efekt Dopplera to zjawisko zmiany częstotliwości dźwięku, gdy jego źródło zbliża się lub oddala od słuchacza. Dzięki temu zjawisku np. syrena karetki pogotowia ma wyższy ton, gdy pojazd się zbliża, i niższy – gdy się oddala.
Czy rośliny potrafią „krzyczeć” ze stresu? Naukowcy odkryli, że rośliny emitują ultradźwiękowe impulsy, szczególnie w sytuacjach stresowych, takich jak susza lub atak szkodników. Na przykład sadzonki pomidorów wysyłały więcej ultradźwięków w ciągu dnia niż w nocy, a gdy były przesuszane, emitowały coraz intensywniejsze sygnały. Dzięki tym odkryciom hodowcy mogą w przyszłości monitorować stan roślin poprzez rejestrowanie wydawanych przez nie dźwięków, co pozwoli na lepszą opiekę nad uprawami bez konieczności bezpośredniego sprawdzania każdej rośliny osobno.
Gdy rożlina o nazwie wyżlin (lwie paszcze) usłyszy dźwięk skrzydeł pszczoły, zaczyna produkować więcej nektaru, by ją przyciągnąć! Naukowcy potwierdzili, że rośliny reagują na dźwięki i potrafią rozróżniać zapylaczy po odgłosie lotu. Sprytna strategia natury!
Czy wiesz, że rośliny „rozmawiają” ze zwierzętami? Najnowsze badania naukowców pokazują, że ćmy wybierają miejsce na złożenie jaj, kierując się… dźwiękami wydawanymi przez rośliny! Okazuje się, że rośliny zestresowane, np. z powodu braku wody, emitują ultradźwięki, które ćmy potrafią usłyszeć. Samice unikają takich „głośnych” roślin i składają jaja na zdrowszych, cichych okazach. To dowód na to, że w naturze odbywa się prawdziwy „dialog” dźwiękowy między roślinami a zwierzętami.
Polecane, przydatne strony
Czas.net - aktualny czas, godzina pobierana z serwerów atomowych.Dinozaury.info - informacje o dinozaurach, ich rodzaje, gatunki, zdjęcia.
DlaDzieci.net - Puzzle - zestaw puzzli dla dzieci z wizerunkiem zwierząt, z krajobrazami i wiele innych.
Budowa i działanie ucha ludzkiego
Ucho dzieli się na trzy części: ucho zewnętrzne, środkowe i wewnętrzne. Ucho zewnętrzne ma kształt lejka, który zbiera fale dźwiękowe. Pod ich wpływem zaczyna wibrować znajdująca się w jego głębi błona bębenkowa, co z kolei wywołuje drgania kosteczek słuchowych, zwanych młoteczkiem, kowadełkiem i strzemiączkiem. Kosteczki działają jak małe dźwigienki, zwiększając siłę wibracji w uchu wewnętrznym, gdzie znajduje się tak zwany ślimak, zawierający receptory słuchowe (narząd Cortiego). Drgania wprawiają w ruch komórki zmysłowe, czyli rzęski, a ponieważ są one podłączone do nerwów, każdy ich ruch stanowi informację przesyłaną do mózgu. Te informacje nerwowe umożliwiają nam słyszenie i rozumienia dźwięków, w tym również mowy ludzkiej.
